PORTER’IN BEŞ GÜÇ MODELİNİN GÜNÜMÜZ İŞ DÜNYASINDAKİ YERİ
Özet Görüntüleme: 0
/ 
PDF İndirme: 0
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19065804Anahtar Kelimeler:
Beş Güç Modeli, Endüstri Analizi, Stratejik Ağlar, Rekabet StratejisiÖzet
Bu makale, Michael E. Porter tarafından geliştirilen Beş Güç Modeli’nin çağdaş iş dünyasında geçerliliğini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmektedir. Stratejik yönetim literatürünün temel taşlarından biri olan bu model, endüstri yapısını beş temel rekabet gücü üzerinden analiz ederek firmalara stratejik yönlendirmelerde bulunmayı amaçlamaktadır. Ancak son kırk yılda bilgi ekonomisi, dijitalleşme, küreselleşme, inovasyon hızı, stratejik iş birlikleri ve endüstri sınırlarının belirsizleşmesi gibi gelişmeler, modelin statik ve deterministik varsayımlarını sınırlı hale getirmiştir. Çalışmada Beş Güç Modeli’nin güçlü yönleri ortaya konduktan sonra, modelin günümüz koşullarındaki yetersizlikleri, değişim hızı karşısında esneklik eksikliği, firma içi kaynakları dikkate almaması, iş birliği ağlarını göz ardı etmesi, endüstri sınırlarını sabit varsayması ve küresel bağlamsal farklılıklara duyarsız olması açısından ele alınmaktadır. Eleştirel literatür incelemesine dayanan çalışmada ayrıca günümüz şirketlerinin rekabet analizinde Porter modeli ile birlikte kaynak-temelli yaklaşımlar, dinamik yetenekler ve ağ temelli strateji çerçevelerini birlikte kullanmalarının gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda makale, Beş Güç Modeli’nin hala değerli bir analiz çerçevesi sunduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını, dolayısıyla çağdaş stratejik analizlerin daha esnek ve çok boyutlu yaklaşımlarla desteklenmesi gerektiğini savunmaktadır.
Referanslar
Balıkel, A. E. (2025). The impact of emotional factors on service robot acceptance in global hospitality: A mixed-method analysis. Kent Akademisi, 18(Uluslararası Girişimcilik Sosyal Bilimler Kongresi Özel Sayısı), 216-230. https://doi.org/10.35674/kent.1767284
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Campbell, D., Stonehouse, G., & Houston, B. (2002). Business Strategy: An Introduction (2nd ed.). Butterworth-Heinemann.
Dyer, J. H., & Singh, H. (1998). The relational view: Cooperative strategy and sources of interorganizational competitive advantage. The Academy of Management Review, 23(4), 660-679. https://doi.org/10.2307/259056
Grundy, T. (2006). Rethinking and reinventing Michael Porter’s Five Forces Model. Strategic Change, 15(5), 213-229. https://doi.org/10.1002/jsc.764
Gulati, R., Nohria, N., & Zaheer, A. (2000). Strategic networks. Strategic Management Journal, 21(3), 203-215. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(200003)21:3<203::AID-SMJ102>3.0.CO;2-K
Halawi, L. A., McCarthy, R. V., & Aronson, J. E. (2006). Knowledge management and the competitive strategy of the firm. The Learning Organization, 13(4), 384-397.
Hambrick, D. C., & Fredrickson, J. W. (2001). Are you sure you have a strategy? Academy of Management Perspectives, 15(4), 48-59. https://doi.org/10.5465/ame.2001.5897655
Horsburgh, S., & Palowski, H. (2006). Strategy and the Business Landscape. Pearson Custom Publication.
Kew, J., & Stredwick, J. (2005). Business Environment: Managing in a Strategic Context. Chartered Institute of Personnel and Development.
Kohli, A. K., & Jaworski, B. J. (1990). Market orientation: The construct, research propositions and managerial implications. Journal of Marketing, 54(2), 1-18. https://doi.org/10.1177/002224299005400201
Ottesen, G. G., & Gronhaug, K. (2004). Exploring the dynamics of market orientation in turbulent environments: A case study. European Journal of Marketing, 38(8), 956-973.
Peteraf, M.A. (1993). The cornerstones of competitive advantage: A resource-based view. Strategic Management Journal, 14, 179-191. https://doi.org/10.1002/smj.4250140303
Pfeffer, J. (1994). Competitive advantage through people. California Management Review, 36(2), 9-28.
Porter, M. E. (1980). Competitive Strategy: Techniques for Analyzing Industries and Competitors. The Free Press.
Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. The Free Press.
Rumelt, R. P. (1991). How much does industry matter? Strategic Management Journal, 12(1), 67-85.
Slater, S. F., & Olson, E. M. (2002). A fresh look at market analysis. Business Horizons, 45(1), 15-22.
SubbaNarasimha, P. N. (2001). Salience of knowledge in a strategic theory of the firm. Journal of Intellectual Capital, 2(3), 215-224.
Tan, J., & Litschert, R. J. (1994). Environment-strategy relationship and its performance implications. Strategic Management Journal, 15(1), 1-20. https://doi.org/10.1002/smj.4250150102
Tan, J., Li, S., & Li, W. (2006). Building core competencies in a turbulent environment: An exploratory study of firm resources and capabilities in Chinese transitional economy. Managing Global Transitions, 4(3), 197-214.
Tikkanen, J., & Halinen, A. (2003). Network Approach to Strategic Management - Exploration to the Emerging Perspective. IMP Group.
Yip, G. S. (2004). Using strategy to change your business model. Business Strategy Review, 15(2), 17-24.
Zack, M. H. (1999). Developing a knowledge strategy. California Management Review, 41(3), 125-146. https://doi.org/10.2307/41166000
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Artikel International Journal of Social Science
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
